بررسی تحول افساد فی الارض و مصادیق آن در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران

بررسی تحول افساد فی الارض و مصادیق آن در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران
بررسی تحول افساد فی الارض و مصادیق آن در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران
190,000 ریال 
تخفیف 15 تا 30 درصدی برای همکاران، کافی نت ها و مشتریان ویژه _____________________________  
وضعيت موجودي: موجود است
تعداد:  
افزودن به ليست مقايسه | افزودن به محصولات مورد علاقه

تعداد صفحات: 143 صفحه _ فرمت WORD _ دانلود مطالب بلافاصله پس از پرداخت آنلاين

تحول افساد فی الارض و مصادیق آن در حقوق کیفری ایران و فقه امامیه

چکیده
افساد فی الارض یک مفهوم فقهی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی وارد قوانین جزائی کشور شده است. در فقه و به تبع آن در قانون هیچ تعریفی از این جرم ارائه نشده است. ولی فقها از گذشته مصادیق چندی را تحت عنوان افساد فی الارض نام برده‌اند که از آنها به عنوان مصادیق پیشین افساد فی الارض نام برده می‌شود مانند: آدم ربایی و آدم فروشی – آتش افروزی در خانه دیگری – عادت کردن به قتل اهل ذمه و بردگان – نباشی – فروش سموم – محتال و مبنج.
با بررسی سیر قانون گذاری و با توجه به ملاک زمان و مکان می‌توان گفت که جرایم بسیاری بوجود آمده‌اند که دارای چنان سنگینی و تهدیدی علیه امنیت جامعه و سلامت فرهنگی و اقتصادی و روانی آن می‌باشند که افساد فی الارض عنوان مناسبی است تا این جرایم تحت این عنوان رسیدگی و مجازات شوند. مانند : اشاعه فحشا ، پخش مواد میکروبی و سمی و خطرناک، اشاعه امور سکسی، ترویج باطل، اشاعه فرهنگ ضد دینی و ایجاد مراکز سقط جنین غیرقانونی ، ترور شخصیت های علمی و ... که می‌توان از آنها به عنوان مصادیق جدید افساد فی الارض نام برد.
در میان فقها و همچنین حقوقدانان در مورد ماهیت افساد فی الارض اختلاف نظر وجود دارد.
عده‌ای بر این دیدگاه استوارند که محاربه و افساد ی الارض یک عنوان واحد می‌‌باشند و ماهیت یکسانی دارند که از آن به عنوان دیدگاه یگانگی یاد می‌شود و عده‌ای نیز بر این اعتقادند که محاربه و افساد فی الارض دو عنوان مستقل و دارای ماهیت جدا از هم هستند که از این دیدگاه به عنوان دیدگاه ثنویت محاربه و افساد فی الارض یاد می‌شود. بر همین اساس نیز مقنن جمهوری اسلامی تاکنون سیاست های متفاوتی در این مورد داشته است.
واژگان کلیدی: افساد فی الارض، مصادیق افساد، قانون مجازات جدید ، محاربه .


 

فهرست مطالب

مقدمه    1
1- بیان مسئله    2
2- اهمیت و  ضرورت انجام تحقیق    4
3- اهداف تحقیق    4
4- سوال هاي تحقيق    4
5- فرضيه هاي تحقيق    5
فرضیه اصلی:    5
فرضیه های فرعی:    5
6- تعریف مفاهیم    5
7- پیشینه تحقیق    6
8- روش انجام تحقیق    7
9- روش جمع آوری اطلاعات    7
10- نو آوری تحقیق    7
11- محدودیت های تحقیق    8
12- ساختار تحقیق:    8
بخش اول: مباحث تمهیداتی
فصل اول: مفاهیم    10
مبحث نخست- مفهوم افساد فی الارض    10
گفتار نخست- مفهوم لغوی الفاظ «افساد» و «فی الارض»    10
بند نخست- مفهوم لغوی «افساد»    10
بند دوم- مفهوم لغوی «فی الارض»    11
گفتار دوم- تبیین اصطلاحی «افساد فی الارض»    13
بند نخست- مفهوم افساد فی الارض از دیدگاه فقها    13
بند دوم- دیدگاه حقوقدانان در خصوص مفهوم افساد فی الارض    16
مبحث دوم- مفاهیم مرتبط با «افساد فی الارض»، (محاربه و بغی)    21
گفتار نخست- محاربه    21
بند نخست- مفهوم لغوی «محاربه»    21
بند دوم- مفهوم اصطلاحی «محاربه» از دیدگاه فقها    23
بند سوم- محاربه از دیدگاه حقوقدانان و حقوق موضوعه    28
گفتار دوم- بغی    30
بند نخست- مفهوم لغوی «بغی»    30
بند دوم- مفهوم اصطلاحی بغی از دیدگاه فقها    31
بند سوم- «بغی» از دیدگاه حقوق موضوعه    34
گفتار سوم- مقایسه بغی و محاربه با مفسد فی الارض    36
بند نخست- وجوه تشابه    36
بند دوم- وجوه افتراق    37
الف- تفاوت محاربه و افساد فی الارض    37
ب- تفاوت بغی با افساد فی الارض    38
فصل دوم: پیشینه افساد فی الارض    39
مبحث نخست- بررسی افساد فی الارض قبل و پس از اسلام    39
گفتار نخست- افساد فی الارض قبل از اسلام از منظر قرآن کریم    39
گفتار دوم- در اسلام    43
مبحث دوم- «افساد فی الارض» در ایران باستان    45
گفتار اول: اشکانیان    45
گفتار دوم: هخامنشیان    46
گفتار سوم: ساسانیان    46
فصل سوم: مبانی افساد فی الارض    48
مبحث اول: مبانی عقلی    48
مبحث دوم: مبانی شرعی    49
بخش دوم: بررسی مصادیق افساد فی الارض و ماهیت فقهی و حقوقی آن در حقوق کیفری ایران
فصل اول: مصادیق افساد فی الارض    53
مبحث اول - مصادیق پیشین افساد فی الارض    53
مبحث دوم- بررسی مصادیق «افساد فی الارض» در حقوق کیفری ایران    57
مبحث نخست- «افساد فی الارض» قبل از انقلاب سال 1357    58
گفتار نخست- «افساد فی الارض» از ورود اسلام به ایران تا نهضت مشروطیت    58
گفتار دوم- «افساد فی الارض» در ایران از نهضت مشروطیت تا انقلاب اسلامی    59
گفتار سوم- «افساد فی الارض» در ایران بعد از انقلاب اسلامی 57    61
گفتار چهارم: مصادیق افساد فی الارض در قانون مجازات اسلامی سال 1392    62
گفتار پنجم: مصادیق افساد فی الارض در سایر قوانین موضوعه ایران     64
بند نخست : قانون مبارزه با مواد مخدر    65
بند دوم: قانون تشدید مجازات جاعلین اسکناس    65
بند سوم: قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری    66
بند چهارم: قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور    67
بند پنجم: قانون مجازات فعالیت کنندگان غیرمجاز در امور سمعی و بصری    67
بند ششم: قانون مبارزه با قاچاق انسان    67
بند هفتم: قانون مجازات عبور دهندگان از مرزها    68
بند هشتم: قانون تشدید مجازات محتکران و گرانفروشان    68
بند نهم: قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح    69
فصل دوم: بررسی ماهیت فقهی و حقوقی  افساد فی الارض در ایران    71
مبحث نخست- بررسی ماهیت فقهی حقوقی «افساد فی الارض» از نظر دیدگاه‌های یگانگی و ثنویت    71
گفتار نخست- دیدگاه ثنویت محاربه و افساد فی الارض    71
بند نخست- نظرات فقهای موافق با دیدگاه ثنویت    71
بند دوم: نظرات حقوقدانان موافق با دیدگاه ثنویت    79
گفتار دوم- دیدگاه یگانگی محاربه و افساد فی الارض    83
بند نخست- نظرات فقهای موافق با دیدگاه یگانگی محاربه و افساد فی الارض    83
بند دوم- نظرات حقوقدانان موافق با دیدگاه یگانگی    87
مبحث دوم- افساد فی الارض در قوانین کیفری ایران    89
گفتار نخست- افساد فی الارض در قوانین قبل از قانون جدید مجازات اسلامی    89
گفتار دوم- افساد فی الارض در قانون مجازات اسلامی سال 92    95
گفتار سوم- رابطه جرایم سازمان یافته با افساد فی الارض    99
1- نتیجه گیری    107
2- پیشنهادها    111
فهرست منابع    112
 
مقدمه
دو مقوله محاربه و افساد فی الارض از عناوین فقهی هستند که پس از انقلاب اسلامی سال 1357 به اقتضای اصل چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران وارد قوانین جزایی ایران گردید. این دو مفهوم از همان ابتدا از مفاهیم بحث برانگیز بوده و در بیان ماهیت و مصادیق آن ها اختلاف نظرهایی وجود دارد.
با مراجعه به پاره‌ای از منابع فقهی (مانند ایضاح الفوائد، الکافی فی الفقه، جامع الشرایع، التهذیب، مسالک الافهام، تحریر الوسیله و ...) ، ملاحظه می شود که در این منابع اصولاً باب مستقلی در حدود، تحت عنوان «افساد فی الارض» مطرح ننموده اند و به همین دلیل تعاریف گسترده‌ای در این خصوص به چشم نمی‌خورد.
اصولاً فقهای امامیه(مانند محمد گیلانی، شهیدین، شیخ طوسی، علامه، ابن سعید حلی، فخر المحققین و ...) افساد فی الارض را عنوانی عام می دانند و معمولاً به ذکر مصادیق مختلف آن اکتفا کرده اند که با ملاحظه پاره‌ای از این نظرات می‌توان گفت که از نظر ایشان هر نوع معصیت و جرمی، فساد است؛ اما ارتکاب آن دسته از آن ها که دارای کیفر شرعی معین است (حدود) و آن دسته از معاصی که کیفر آن ها به عهده ی حاکم شرع است (تعزیرات) منظور ایشان نیست، بلکه منظور آن ها از افساد فی الارض ارتکاب عملی است که مُعَنوَن به عنوان خاص دیگری نباشد؛ اما در عین حال منجر به زایل شدن مصالح پنج گانه منصوص (دین؛ نفس ، ناموس، مال، عقل) برای بشر، در سطح وسیع شود و مرتکب از ارتکاب آن قصد بر هم زدن نظم و امنیت جامعه اسلامی و ضربه زدن به نظام اسلامی را داشته باشد.
 بنابراین، مفسد از نظر ایشان کسی است که موجب بر هم زدن نظم و اعتدال جامعه اسلامی شده و در نتیجه نظام اسلامی به واسطه ی این گونه اعمال خسارت ببیند و به این ترتیب افساد جرمی علیه نظام اسلامی خواهد بود.

فهرست منابع
الف) کتب
قرآن کریم
یک- کتب فارسی
1-    احمدوند محسن، جرایم امنیتی در فقه، انتشارات معاونت آموزشی دانشگاه آزاد، چ اول، 1387.
2-    اسعدی،سیدحسین، جرایم سازمان یافته فراملی، بنیاد حقوقی میزان، چ 2 ، 1390.
3-    ایمانی عباس، فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، انتشارات نامه ی هستی، چ دوم، 1386.
4-    آذر تاش آذرنوش، فرهنگ معاصر، تهران، نشر نی، 1379.
5-    بزهکاری سازمان یافته در حقوق کیفری فرانسه ، ترجمه دکتر علی حسین نجفی ابرند آبادی، مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، شماره 22-21 ، زمستان 76 تا تابستان .
6-    تاج زمان دانش، حقوق زندانیان و علم زندان ها، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1376.
7-    حبیب زاده محمد جعفر، بررسی جرم محاربه و افساد فی الارض، تهران، انتشارات کیهان، چ اول، 1370.
8-    حبیب زاده محمد جعفر، محاربه در حقوق کیفری ایران، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، 1379.
9-    حسین بن احمد حسینی الشاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، انتشارات میقات، ج 3 ، 1363 .
10-    حسنی علی اکبر، نظری به قوانین جزایی اسلام، تهران، دانشگاه تهران، 1362.
11-    رجبعلی گلدوست جویباری، جرائم علیه امنیت ، انتشارات جنگل، 1387 .
12-    زراعت عباس، جرم سیاسی، تهران، انتشارت ققنوس، چ اول، 1377.
13-    سلیمی ، صادق، جنایات سازمان یافته فراملی، تهران، انتشارات صدرا، 1382 .
14-    سید قطب، فی ظلال القرآن، ج4، ترجمه مصطفی خرم دل، نشر احسان، چ دوم، 1387.
15-    شامبیاتی هوشنگ، حقوق جزای عمومی، ج دوم، تهران، انتشارات پاژنگ، چ اول، 1371.
16-    شامبیاتی هوشنگ، حقوق کیفری اختصاصی، ج 3، انتشارات مجد، چ چهارم، 1382.
17-    شکری رضا سیروس قادر، قانون مجازات اسلامی در نظام حقوقی کنونی، نشر خط سوم، چ7، 1387.
18-    شمس ناتری، محمد ابراهیم، بررسی سیاست کیفری ایران در قبال جرایم سازمان یافته، رساله دکتری،‌تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
19-    شهلا معظمی، جرایم سازمان یافته و راهکارهای جهانی مقابله با آن ، تهران، دادگستر ،‌ج 1 ، 1384.
20-    صالح علی پاشا، سرگذشت قانون، انتشارات دانشگاه تهران، 1348.
21-    طباطبایی سید محمود، تفسیر المیزان، ج 5، ترجمه موسوی همدانی، نشر فرهنگ رجا، بی تا.
22-    علی آبادی عبدالحسین، حقوق جنایی، ج 2، تهران، انتشارات فردوسی، 1377.
23-    عمید حسن، فرهنگ عمید، تهران، انتشارات امیر کبیر، چ اول، بی تا.
24-    عنایت حمید، اندیشه های سیاسی اسلام، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، انتشارات خوارزمی، چ چهارم، 1380.
25-    فیض علیرضا، مبادی فقه و اصول، تهران، دانشگاه تهران، شهریور 1363.
26-    فیض علیرضا، مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام، ج دوم، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ اول، 1368.
27-    قاسمی حمید، اصلاح و افساد در قرآن، نشر و پژوهش معناگرا، 1385 هـ . ش.
28-    کدیور محسن، حق الناس، تهران، انتشارات کویر، چ 2 ، 1387.
29-    گرجی ابوالقاسم، مجموعه مقالات حقوقی، ج اول. تهران، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چ اول، 1365.
30-    گیلانی محمد، حقوق کیفری اسلام، تهران، نشر سایه، 1379.
31-    مجیدی محمود، جرایم علیه امنیت، تهران، نشر میزان،1387.
32-    مدنی سید جلال الدین، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 4، انتشارات سروش، 1368.
33-    معین محمد، فرهنگ معین، ج 2، تهران، انتشارات امیر کبیر، چ اول، 1364.
34-    مکارم شیرازی ناصر، تفسیر نمونه، ج4، 21 و 26 ، نشر دارالکتب الاسلامیه، چ 33، 1386.
35-    موسوی بجنوردی سید محمد، فقه تطبیقی (بخش جزایی)، تهران، انتشارات سمت، 1384.
36-    موسوی بجنوردی محمد کاظم، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 1، 1367.
37-    موسوی خمینی روح الله، تحریر الوسیله، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، ج4، چ دوم، موسسه انتشارات دارالعلم، قم، 1387.
38-    موسوی خمینی روح الله، تحریر الوسیله، ترجمه محمد اسلامی، ج 4، قم، انتشارت اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، بی تا.
39-    میر محمد صادقی حسین، جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی، چ هفتم، 1385.
40-    نجفی موسی، تاریخ تحولات سیاسی ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، 1383.
41-    نعنا کار مهدی، افساد فی الارض در فقه و حقوق موضوعه، تهران، انتشارات مرسل، چ اول، 1377.
42-    واحد نوایی آوا، نظام جزایی ایران در عصر ساسانیان، تهران، نشر میزان، چ اول، 1381.
43-    ولیدی محمد صالح، حقوق جزای عمومی، ج اول، تهران، انتشارات نشر داد، چ اول ، 1374.
44-    ویل دوورانت، تاریخ تمدن، ج 1، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات اقبال، چ دوم، 1343.
45-    هاشمی شاهرودی سید محمود، بایسته های فقه جزا، تهران، نشر میزان، چ اول، 1378.
دو- کتب عربی
46-    ابن حزم سعید، المحلی، جزء 13، انتشارات دارالنفائس، چ اول، 1418 ق.
47-    ابن سعید حلی، یحیی، الجامع الشرایع، موسسه سید الشهدا العلمیه، قم، چ 1 ، 1405 ق .
48-    حسینی شیرازی سید محمد، الفقه، ج 48، انتشارات دارالعلوم بیروت، 1409 ق.
49-    حلبی ابو صلاح، الکافی فی الفقه، نشر مکتبه امیرالمومنین، اصفهان، 1403 ق.
50-    حلی احمد بن ادریس، کتاب السرائر، ج 3، بی تا.
51-    راغب اصفهانی حسن بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، تهران، نشر دارالقلم، چ اول، 1416ق.
52-    زحیلی وهبه، الفقه الاسلامی و ادلته، ج 7، نشر دارالفکر المعاصر، 1418 ق.
53-    زحیلی وهبه، تفسیر المنیر، جزء 26، انتشارات دارالفکر المعاصر، چ اول، 1411 ق.
54-    زیدان عبدالکریم، المفصل فی الاحکام و بیت المسلم فی شریعه الاسلامیه، ج 5، انتشارات الرساله، 1417 ق.
55-    الشربینی خطیب، مغنی المحتاج، ج 4، انتشارات دارالکتب العلمیه، 1415 ق.
56-    شمس الدین ابن قدامه، المغنی، ج 10، انتشارات دارالفکر، بی تا.
57-    شهید ثانی، زین الدین علی، مسالک الافهام، ج 5 .
58-    شیرازی محمد بن محمد، تفسیر البیضاوی، ج2، دارالفکر، 1416 ق.
59-    الصابونی محمدعلی، صغوة التفاسیر، ج1، نشردارالقلم، 1414 ق.
60-    صدوق محمد بن علی، الخصال، جامعه مدرسین، چ دوم، 1403 ق.
61-    صدوق محمد بن علی، المقنع، موسسه امام هادی (ع)، قم، 1415 ق.
62-    طبری محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج، انتشارات موسسه الاعلمی المطبوعات، بی تا.
63-    طوسی محمد بن الحسن، التهذیب، ج 10، دارالکتب، چ چهارم، تهران، 1365.
64-    طوسی محمد بن حسن، المبسوط، ج 6و7، انتشارات المکتبه المرتضویه، 1393 ق.
65-    طوسی محمد بن حسن، النهایه، ج 2، ترجمه سید محمد باقر سبزواری، انتشارات دانشگاه تهران، 1362.
66-    العاملی زین الدین بن علی (شهید ثانی)، روضه البهیه، ج 2، انتشارات مؤسسه علمی للمطبوعات، بی تا.
67-    العطار احمد صبحی، جرایم المصطلحه العامه، انتشارات الهیئه المصریه العامه الکتاب، بی تا.
68-    فاضل لنکرانی محمد، تفصیل الشریعه، کتاب الحدود، مرکز فقه ائمه اطهار (ع)، 1422 ق.
69-    الفتوحی محمد بن احمد، منتهی الارادات، انتشارات موسسه الرساله، 1419 ق.
70-    فخر المحققین محمد بن احسن، ایضاح الفوائد، ج4، موسسه اسماعیلیان، قم، چ اول، 1389.
71-    قریب محمد، تبیین اللغات التبیان الآیات، ج 2، انتشارات بنیاد، 1366.
72-    کاشانی ملا فتح الله، منهج الصادقین، ج 3، انتشارات اسلامیه، چ پنجم، 1378.
73-    محقق اردبیلی احمد بن محمد، زبدة البیان، انتشارات مؤمنین، 1378.
74-    محقق محمد باقر، دائره الغرائد، ج 1، انتشارات بعثت، چ دوم، 1364.
75-    موسوی کرمانی سید حسین و دیگران، ایضاح الفوائد فی شرح القواعد، موسسه اسماعیلیان، 1389.
76-    مؤمن محمد، کلمات سدیده، جامعه مدرسین، چ اول، 1415 ق.
77-    مؤمنی محمد، کلمات سدیده، مؤسسه نشر اسلامی، 1415 ق.
78-    نجفی محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح و تحقیق و تعلیق محمود القوحانی، ج 41، تهران، دارالکتب الاسلامیه، بی تا.
79-    نجفی محمد حسن، جواهر الکلام، ج 41، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، 1981.
80-    النوی محی الدین شرف، المجموع، ج 21، انتشارات دارالاحیاء التراث العربی، بی تا.
ب- مقالات
81-    ابطحی کاشانی سید محمد، "مفسد فی الارض"، مجله نور، شماره 4، خرداد 1364.
82-    امامی کاشانی، محمد، بررسی نظرات فقهی شورای نگهبان، فصلنامه رهنمون، شماره 1 ، 1371 .
83-    آقابابایی حسین، "گفتمان فقها و جرم انگاری در حوزه های جرایم علیه امنیت ملت و دولت"، فصلنامه فقه و حقوق، پژوهشکده ی فرهنگ و اندیشه اسلامی، سال دوم تابستان 1384، شماره 5.
84-    آقابابایی حسین، «طرح براندازی در حقوق کیفری ایران، مصر، انگلیس»، فصلنامه رهنمون، سال سوم، شماره 2 و 1، زمستان 1384.
85-    بای حسینعلی، «سیری در مستندات فقهی جرم انکاری افساد فی الارض»، مجله فقه و حقوق، ش دوم، زمستان 1384.
86-    گلدوزیان ایرج احمدوند ابوالفضل، "بررسی تعریف جرم محاربه و افساد فی الارض در فقه و حقوق با رویکردی به لایحه پیشنهادی قانون مجازات اسلامی"، فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 39، ش 1، 1388.
87-    مرعشی سید محمد، "افساد فی الارض از دیدگاه قرآن و روایات و عقل"، سایت معاون آموزشی دادگستری استان تهران، 12/7/1388.
ج - پایان نامه ها
88-    صفر پور فتاح، "تحلیل فقهی-حقوقی افساد فی الارض در جرایم اقتصادی"، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، انشکده حقوق، 1391.
89-    گلدوست رجب، "محاربه و افساد فی الارض"، پایان نامه کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال 1368.
90-    محمد جعفری فاطمه، "بررسی محاربه و افساد فی الارض از نظر مذاهب اسلامی"، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، 1381.
91-    همایون فر میرجلالی الدین، «جرایم محاربه و افساد فی الارض»، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، دی ماه، 1362.
 
د - سایت های اینترنتی
1- Tenews.ir/tags/8/
2 - مجله البحوث الاسلامیه، ش 24 به نقل از پایگاه اینترنتی حوزه 26/10/1388.    
3- www.haghgostar.ir
4- www.roshd.ir
5- www.danesh.ir

نظري براي اين محصول ثبت نشده است.


نوشتن نظر خودتان

براي نوشتن نظر وارد شويد.

محصولات
نظر سنجي
نظرتون در مورد ویکی پروژه چیه؟
  •   مراحل ثبت نام خیلی زیاده!
  •   مطلب درخواستیم رو نداشت!
  •   ایمیل نداشتم که ثبت نام کنم!
  •   مطلبی که میخواستم گرون بود!
نظرنتيجه