بررسی جايگاه ايران در رقابت های دول اروپايی عصر فتحعلی شاه

بررسی جايگاه ايران در رقابت های دول اروپايی عصر فتحعلی شاه
بررسی جايگاه ايران در رقابت های دول اروپايی عصر فتحعلی شاه
150,000 ریال 
تخفیف 15 تا 30 درصدی برای همکاران، کافی نت ها و مشتریان ویژه _____________________________  
وضعيت موجودي: موجود است
تعداد:  
افزودن به ليست مقايسه | افزودن به محصولات مورد علاقه

تعداد صفحات : 250 صفحه _ فرمت word_ دانلود مطالب بلافاصله پس از پرداخت آنلاین

فهرست
2ـ مسأله اصلي    3
3ـ سوالات و فرضيات پژوهش    3
4ـ روش تحقيق    3
5ـ مشكلات تحقيق    4
6ـ پيشينه و ادبيات تحقيق    5
7ـ شناخت و نقد منابع    6
8ـ سامان‌دهي تحقيق    12
بخش اول:
1ـ روابط ايران و اروپا در دوره صفويه، افشاريه و زنديه (انگليس، فرانسه، روسيه)
فصل اول:
1ـ1ـ روابط ايران و انگليس در دوره صفويه، افشاريه و زنديه:
1ـ1ـ1ـ آغاز روابط ايران و انگليس در دوره صفويه    19
1ـ1ـ2ـ سفارت شرلي به اروپا    23
1ـ1ـ3ـ اتحاد ايران و انگليس عليه پرتغاليها و تصرف هرمز    27
1ـ1ـ4ـ روابط ايران و انگليس پس از مرگ شاه عباس    30
1ـ1ـ5ـ شاه عباس ثاني و شاه سليمان    33
1ـ1ـ6ـ روابط ايران و انگليس در اواخر پادشاهي صفويه    34
1ـ1ـ7ـ روابط ايران و انگليس در دوره افشاريه    36
1ـ1ـ8ـ روابط ايران و انگلستان در دوره زنديه    38
فصل دوم:
1ـ2ـ روابط ايران و فرانسه در دوره صفويه، افشاريه و زنديه:
1ـ2ـ1ـ آغاز روابط ايران و فرانسه در دوره صفويه:    46
1ـ2ـ2ـ روابط ايران و فرانسه در دوره شاه سلطان حسين    55
1ـ2ـ3ـ مقدمات قرارداد 1708    56
1ـ2ـ4ـ سفارت فابر    56
1ـ2ـ5ـ سفارت ميشل و عقد قرارداد 1708    57
1ـ2ـ6ـ سفارت محمدرضا بيك و نقش فرانسه در ايران پس از سقوط اصفهان    62
1ـ2ـ7ـ روابط ايران و فرانسه در دوره افشاريه    69
1ـ2ـ8ـ روابط ايران و فرانسه در دوره زنديه    74
فصل سوم
1ـ3ـ روابط ايران و روسيه در دوره صفويه، افشاريه و زنديه:
1ـ3ـ1ـ روابط ايران و روسيه در دوره صفويه    78
1ـ3ـ2ـ روابط ايران و روسيه پس از شاه عباس اول    90
1ـ3ـ3ـ روابط ايران و روسيه در زمان شاه سلطان حسين    96
1ـ3ـ4ـ سفارت اسرائيل اري و آرتمي والنسكي    98
1ـ3ـ5ـ روابط ايران و روسيه در دوره افشاريه    103
1ـ3ـ6ـ روابط ايران و روسيه در دوره زنديه    110
بخش دوم:
2ـ جايگاه ايران در رقابتهاي اروپايي اوايل قرن نوزدهم (انگليس، فرانسه و روسيه)
فصل اول:
2ـ1ـ اوضاع اروپا و كشيده شدن ايران به دايره سياست بين‌المللي
2ـ1ـ1ـ تحولات اروپا در قرون هيجدهم و نوزدهم:    115
2ـ1ـ2ـ انقلاب صنعتي    115
2ـ1ـ3ـ علل و نتايج انقلاب صنعتي    115
2ـ1ـ4ـ اوضاع اروپا در قرن هيجدهم    120
2ـ1ـ5ـ اوضاع اروپا در اواخر قرن 18    122
2ـ1ـ6ـ ناپلئون و مصر    124
2ـ1ـ7ـ سياست خارجي ناپلئون    126
2ـ1ـ8ـ از انقلاب فرانسه تا قتل تزار پل اول    131
2ـ1ـ9ـ از جلوس الكساندر تا عقد قرارداد تيلسيت    139
2ـ1ـ10ـ از قرارداد تيلسيت تا كنگره وين    151
فصل دوم:
2ـ2ـ سياست خارجي ايران از سقوط اصفهان تا اواخر دوره فتحعليشاه
2ـ2ـ1ـ از سقوط اصفهان تا فتحعليشاه    166
2ـ2ـ2ـ تحولات سياسي ايران در اوايل دوره قاجاريه    179
فصل سوم:
2ـ3ـ دخالت كشورهاي اروپايي در اوضاع سياسي ايران (فرانسه، انگليس و روسيه)
2ـ3ـ1ـ دوره دخالت فرانسه در اوضاع سياسي ايران    191
2ـ3ـ2ـ جايگاه انگلستان در جنگ‌هاي ايران و روسيه    207
2ـ3ـ3ـ مذاكرات و شكست اصلاندوز    217
2ـ3ـ4ـ عهدنامه گلستان و پذيرش صلح    223
2ـ3ـ5ـ دوره دوم جنگ‌هاي ايران و روسيه    232
2ـ3ـ6ـ نتيجه    236

چكيده:
اين پژوهش بر آن است كه با توجه به تحولات سياسي و اقتصادي بين‌المللي در دهه‌هاي آغازين قرن نوزدهم كه متأثر از انقلاب صنعتي و انقلاب فرانسه بوده است جايگاه ايران در معادلات بين‌المللي و برداشت هيأت حاكمه از اين معادلات را بررسي نمايد. مسأله اصلي كه مدنظر بوده است چگونگي ورود ايران به دايره سياست بين‌الملل مي‌باشد روشي كه در اين پژوهش به كار گرفته شده است روش پژوهش كتابخانه‌اي مي‌باشد كه بر مبناي منابع تاريخ‌نگاري و تحقيقات جديد صورت پذيرفته است.

مقدمه:
يكي از مسائلي كه همواره ذهن نگارنده را به خود مشغول مي‌داشت اين بود كه سرزمين‌هايي كه زماني جزو قلمرو ايران محسوب مي‌شدند و نامهاي فارسي اجزاء جغرافيايي آنها در كتب و متون تاريخي و ادبي اين كشور مؤيد چنان تعلقي مي‌باشد، چگونه از اين كشور جدا شده و سرنوشتي سواي ـ ايران به مفهوم سياسي متداول امروزي‌اش ـ پيدا كردند. نامهايي چون رودكوراياكر كه يادگار و يادآور نام كورش پادشاه بزرگ هخامنشي است، نامهاي دربند، گنجه و بخصوص نام اخير كه يادآور شاعر پارسي‌گوي نظامي گنجه‌اي است از جمله نامهايي مي‌باشند كه هر ايراني ـ حتي با سواد اندك و بدون اطلاعات تاريخي ـ با شنيدن آن احساس بيگانگي نسبت به آنها نكرده و اگر بداند ـ كه غالبا مي‌دانند ـ آن سرزمين‌ها ديگر متعلق به ايران نيست بر از دست رفتن آنها حسرت مي‌خورد.
از زماني كه نگارنده دانشجوي مقطع كارشناسي بود، براين مطلب واقف شد كه از ابتداي حكومت خاندان قاجار، مخصوصاً از زمان فتحعليشاه ضعف قواي سياسي، نظامي و اقتصادي ايران در مقابل دول غربي روشن شد. اگرچه زمينه آن ضعف در گذشته فراهم شده بود) و از آن پس تدريجاً و عملاً و رسماً قسمتهايي از قلمرو تاريخي اين كشور از آن جدا شده و در تنظيم روابط خود با دول اروپايي دچار خودباختگي و پذيرش قراردادهايي شد كه ناشي از بي‌اطلاعي از اوضاع جهاني و سياست‌هاي دولت‌هاي خارجي بود و استقلال سياسي، نظامي، اقتصادي و حقوقي ايران را خدشه‌دار كرد.
مسأله اصلي:
چرا و چگونه ايران در اوايل قرن نوزدهم در كانون توجهات بين‌المللي قرار گرفت؟
سوالات و فرضيات پژوهش:
با توجه به اهداف تحقيق مورد نظر، سوالات مطرح شده در اين پژوهش عبارتند از:
ـ واكنش ايران در مقابل گرايش سه كشور روسيه، فرانسه و انگلستان به ايران چگونه بوده است؟
ـ گرايش سه كشور فرانسه، روسيه و انگلستان به ايران، براي ايران و كشورهاي مذكور چه پيامدهايي داشت؟
در جواب سوالات فوق فرضيه‌هاي زير مطرح است:
ـ رشد سرمايه‌داري صنعتي و رقابت امپرياليستي موجب توجه دولت‌هاي اروپايي به ايران شد، با توجه به اينكه ايران از نظر موقعيت جغرافيايي شرايط حساسي داشت.
ـ پيروزي روسيه بر ايران نتيجه يك سري معاملات پنهاني ميان روسيه و انگليس بود.
روش تحقيق:
روش تحقيق به كار رفته در اين پژوهش بيش از هر چيز روش كتابخانه‌اي است. داده‌هاي اين بررسي از متن‌هاي نوشتاري گردآوري شده‌اند. در ارائه اين داده‌ها از شيوه توصيفي ـ تحليلي استفاده شده است و در مواقع لزوم كوشش شده است مباحث متناقض مورد تحليل قرار گيرد.
مشكلات تحقيق:
طبيعي است كه تحقيقي در هر موضوعي مشكلات مخصوص به خود را دارا مي‌باشد. از مشكلات نگارنده در تهيه و تدوين اين رساله علاوه بر محدوديت‌هاي مادي و محدود بودن زمان، مشكل دست يابي به منابع و مأخذ بوده است. يكي از مراجعي كه انتظار مي‌رفت در زمينه موضوع اين رساله داراي اسناد و مدارك قابل توجهي باشد اداره آرشيو وزارت امورخارجه ايران بود. ولي متأسفانه استفاده از آن مركز براي عموم محققين امكان‌پذير نيست و فقط عده‌اي محدود و افرادي خاص مي‌توانند به اسناد آنجا دسترسي داشته باشند ـ از نيروهاي وزارت مربوطه باشند.
مراكزي كه مورد مراجعه اينجانب براي دستيابي به منابع مفيد و مؤثر واقع شد. شامل كتابخانه‌هاي دانشگاههاي تهران و اصفهان و چند كتابخانه دولتي و عمومي ديگر و كتابخانه شخصي بعضي از اساتيد و دوستان بوده است. و بي‌مناسبت نيست كه نگارنده مراتب تشكر و امتنان خود را نسبت به افرادي كه در اين زمينه بذل عنايت و همكاري كرده‌اند ابلاغ نمايد.
مشكلات و محدوديتها و مخصوصاً تلف شدن مقدار زيادي وقت كه غالباً ناشي از كمبود بعضي از امكانات و سيستم ارائه خدمات كتابخانه‌هاي مربوطه مي‌باشد، بر كساني كه با اين مراكز مرتبط باشند پوشيده نيست و توضيح بيشتر در اين مورد ضروري نمي‌نمايد.
اگرچه منابع بسيار است، عدم دسترسي به كتابخانه‌هاي غني و مكانهاي فرهنگي بر مشكلات تحقيق افزوده است؛ در عين حال بسياري از منابع كه در ارتباط با موضوع بوده‌اند توجه نشده است زيرا از توان و زمان مشخص خارج است و در عين حال با توجه به گستردگي موضوع مقدور نبود كه تمام منابع را بررسي نمايم. همچنين بسياري از منابع يا در كتابخانه‌ها موجود نيست يا به زبان‌هاي ديگر است چون حيطه زماني تحقيق دوران طولاني را دربر مي‌گيرد؛ طبعاً فرصت ترجمه تمامي اين منابع نبوده است و نيز بيشتر كتاب‌هاي هم كه در مورد روابط ايران با دول اروپايي است به صورت پراكنده به اين موضوع اشاره كرده‌اند اگرچه به روزگار خود آثاري شايان تحسين بوده‌اند، نبايد منكر كاستي‌ها و لغزش‌هاي آنها باشيم. به نظر من وظيفه پيش روي محققان اين است كه مواد و مصالح تازه‌اي به اين چارچوب بيافزايند، هرچند بخش عمده اين وظيفه مي‌بايد بدست نسل بعدي محققان انجام پذيرد، من هم اميدوارم سهم خود را ادا كنم.
پيشينه و ادبيات تحقيق:
با وجود اهميت چشمگير رويدادهاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي ايران در روزگار فرمانروايي صفويان هنوز جاي پژوهش‌هاي روش‌مندي كه به شيوه‌اي نسبتاً همه‌سويه تاريخ اين دوران را بررسي كرده باشند خالي است. پژوهش‌ها چنان جزئي نگرند كه قادر به شناخت روابط سياسي اين دوران نمي‌باشند. گرچه هر يك از اين پژوهشها به نوبه خود ارزشمند و در جاي خود سودمند هستند. براي بررسي اين موضوع مي‌توان به مجموعه فني از شرح‌حال ‌نگاري‌هاي متعدد، خاطرات و سفرنامه‌هاي ايراني و غيرايراني بويژه مسافران، جهانگردان و مأموران اروپايي اطلاعاتي بدست آورد.
با توجه به سياست‌هاي باز صفويان و رقابت هاي اقتصادي دول اروپايي باعث شد كه جهانگردان و بازرگانان اروپايي به ايران روي آورند كه باعث گردآوري سفرنامه‌هايي از جمله شاردن و تاورنيه،.‌.. شد كه مي‌توان از ميان آنها اطلاعاتي درباره اوضاع سياسي ايران بدست آورد.
تاريخ روابط خارجي ايران در دوره افشاريه و زنديه از مرزهاي شناخته شده ايران بزرگ و در حقيقت فلات ايران پيش نرفته بود كه دول بيگانه را سراسيمه كند و برخورد منافع جدي و رويارويي را حتمي سازد، به همين خاطر منابع خارجي به اين موضوع كمتر پرداخته‌اند و بيشتر اطلاعات آن دوران را مي‌توان از كتابهاي مورخان ايراني آن دوره نظير محمدكاظم مروي و ميرزا مهدي‌خان استرآبادي بدست آورد.
در دوران 150 ساله حكومت قاجار روابط ايران با غرب برقرار بود كه خوشبختانه محققاني كه راجع به اوضاع سياسي و اجتماعي قاجار سخن گفته‌اند صفحاتي از كتابهاي خود را به روابط خارجي اختصاص داده‌اند. اما تحقيق جامع و كاملي كه اختصاصاً در اين مورد باشد وجود ندارد و از حيث پژوهش فوق كاري بديع و نو مي‌باشد. بيان مسائل به شكل كلي و عدم برخورداري تحقيقات از تجزيه و تحليل كافي از جمله مشكلاتي است كه از ديرباز گريبانگير تاريخ ايران بوده است.
شناخت و نقد منابع:
منابع مورد استفاده در اين پژوهش به منابع دست اول و منابع تحقيقي تقسيم مي‌شود كه محقق تنها به نقد و شناخت منابعي كه در اين پژوهش بيشتر مورد استفاده قرار گرفته است مي‌پردازد.
ـ ناسخ‌التواريخ قاجاريه:
يكي از منابع اصلي كتاب ناسخ‌التواريخ قاجاريه تأليف ميرزا محمدتقي سپهر ملقب به لسان‌الملك است. كتاب ناسخ‌التواريخ كه مشتمل بر 23 جلد تاريخ عمومي است توسط ميرزا محمدتقي سپهر (9 جلد) و پسرش عباسقلي‌خان سپهر (14 جلد) تأليف شده است. ولي آنچه كه درباره موضوع اين رساله مهم و مورد استفاده است جلد نخست از سه جلد كتاب لسان‌الملك است كه تحت عنوان «ناسخ‌التواريخ يا تاريخ قاجاريه» مشهور است و گرچه با 23 جلد مذكور همنام مي‌باشد ولي از نظر موضوع مستقل بوده و منحصراً مربوط به تاريخ قاجاريه است.
جلد اول كتاب ناسخ‌التواريخ قاجاريه مربوط است به روي كار آمدن سلسله قاجاريه تا پايان پادشاهي فتحعليشاه كه در آن جنگها، لشكركشي‌ها، عزل و نصب‌ها، روابط خارجي، اعياد و جشنها، مسائل مربوط به خاندان سلطنت و مانند اينها به رشته تحرير درآمده است. همين جلد در تدوين رساله حاضر مورد استفاده قرار گرفته است. مؤلف در اين كتاب علاوه بر مسموعات، مشهودات، خاطرات و يادداشت‌هاي شخصي و بعضي از اسناد رسمي و نوشته‌هاي دولتي از برخي كتب تاريخي نيز استفاده كرده است.
درباره صحت و سقم مطالب كتاب بايد توجه داشت كه چون به دستور شاه و براي او نوشته شده، قهراً از دورانديشيها، گزافه‌‌گوييها و انديشه جلب رضايت زمامداران وقت بركنار نمانده، مخصوصاً كه وقايعمربوط به پدران پادشاه را به نگارش درآورده و بعيد نيست در بسياري از موارد اگر از شرح وقايعي صرف نظر كرده يا به اختصار گذشته و حتي وقايع را تحريف كرده باشد.
با وجود اين در نقل حوادث و وقايع در عين اختصار حاوي مطالب فراوان است. ولي معمولاً از توجه به علل دقيق رويدادها غفلت كرده و البته اين خصوصيت در بسياري از تاريخ‌ها رسمي به چشم مي‌خورد.
روضه الصفاي ناصري:
منبع ديگر «روضه‌الصفاي ناصر» تاليف رضاقلي‌خان طبرستاني ملقب به لـله باشي و متخلص به هدايت است. مؤلف در سال 1215هـ در تهران متولد شد و در شيراز به تحصيل پرداخت. سپس به دربار محمدشاه و ناصرالدين شاه راه يافت و از طرف شاه اخير به رياست مدرسه دارالفنون منصوب شد.
كتاب هفت جلدي روضه‌الصفا توسط ميرخواند (6 جلد) و خواندمير (يك جلد) در قرن نهم و دهم هجري تأليف شده بود. هدايت سه جلد ديگر بر روضه الصفا افزود و آن را «روضه الصفاي ناصري» نام نهاد كه در اين رساله به اختصار روضه الصفا خوانده مي‌شود.
سه جلد اخير روضه الصفا حوادث تاريخ ايران را از تشكيل حكومت صفويه تا سال 1274 شامل مي‌شود آنچه در موضوع اين رساله حائز اهميت است جلد نهم آن مي‌باشد كه تاريخ ايران را از شروع حكومت زند تا اواخر سلطنت فتحعليشاه قاجار توضيح مي‌دهد. اثر هدايت از خصوصيات ساير تأليفات درباري مستثني نيست و نبايد از آن انتظار داشت تمام حقايق را به رشته تحرير درآورده باشد. با وجوديكه مؤلف در بسياري از جاهاي كتاب حوادث را با وقايع‌بيني بيشتري ـ نسبت به بعضي ديگر از مورخين درباري ـ نگاشته ولي گاهي در مبالغه‌گويي از ديگران پيشي گرفته است. و در موارد مختلفي مؤلف دقت كافي نداشته و وقايع را به طور ناقص يا حتي تحريف شده بيان كرده است...

نظري براي اين محصول ثبت نشده است.


نوشتن نظر خودتان

براي نوشتن نظر وارد شويد.

محصولات
نظر سنجي
نظرتون در مورد ویکی پروژه چیه؟
  •   مراحل ثبت نام خیلی زیاده!
  •   مطلب درخواستیم رو نداشت!
  •   ایمیل نداشتم که ثبت نام کنم!
  •   مطلبی که میخواستم گرون بود!
نظرنتيجه