بررسی جغرافیای تاریخی شهرهای بین النهرین در صدر اسلام

بررسی جغرافیای تاریخی شهرهای بین النهرین در صدر اسلام
بررسی جغرافیای تاریخی شهرهای بین النهرین در صدر اسلام
190,000 ریال 
تخفیف 15 تا 30 درصدی برای همکاران، کافی نت ها و مشتریان ویژه _____________________________  
وضعيت موجودي: موجود است
تعداد:  
افزودن به ليست مقايسه | افزودن به محصولات مورد علاقه

تعداد صفحات : 160 صفحه _ فرمت WORD _همراه با منابع فارسی _ جهت دریافت دانش نامه کارشناسی ارشد M.A در رشته تاریخ گرایش تاریخ ایران دوره اسلامی _ دانلود مطالب بلافاصله پس از پرداخت آنلاین

چکیده
بعد از پیروزیهای مسلمان در جنگلهای قادسیه و جلولا در سال 16 ق – 637 م خلیفه دوم به سعد بن ابی وقاص فرمانده ارتش اسلامی در عراق دستور داد تا در آنجا بماند که بیشتر برای استحکام بخشیدن به سیطرۀ مسلمانان در عراق بود تا در زمان مناسب به فارسی پیشروی کنند. سعد بن ابی وقاص با ارتش عرب در سرزمین تازه فتح شده اعراب ( مدائن) مستقر گردید اما بعد از مدتی ثابت شد که به دلیل آب و هوای مرطوب، کمبود محیط صحرائی و نیاز به مراتع برای گله و احشام خود، این منطقه مناسب نیست. خلیفه از سعد بن ابی وقاص درخواست کرد تا ارتش را از مدائن بیرون برده و محلی مناسب با شیوۀ زندگی اعراب پیدا کنند.
هدف از تأسیس شهرهای جدید منزل دائمی برای ارتش و جنگجویان قادسیه بود. گروههای مختلفی که ساکن این مناطق شدند برای دسترسی آسان در مواقع نیاز بودند.
در مدت کمی سه شهر جدید بنامهای کوفه، بصره و واسط را ساختند که در اندک زمانی این سه شهر چنان رونق یافتند و آباد شدند که مهمترین بلاد این اقلیم جدید اسلامی گردیدند. مخصوصاً کوفه و بصره هر کدام مدتی پایتخت دولت امویان شدند. بصره به عنوان بندرگاه کالاهای ورودی به بین النهرین نقش اساسی در رونق اقتصاد بین النهرین ایفا کرد و هم کوفه و بصره از لحاظ علمی دارای مکاتیب خاص خود شدند و موجب رشد علم و فرهنگ و ترویج دین اسلام شدند و چون خلافت به عباسیان رسید اوضاع چنین اقتضا کرد که پایتخت جدید رونق و شکوه جلال دمشق را که موجب فخر امویان بود تحت الشعاع قرار داد که مباحث ذکر کرده در بالا در پنج فصل 1- کلیات پژوهش 2- جغرافیای تاریخی بصره 3- جغرافیای تاریخی کوفه        4- جغرافیای تاریخی واسط 5- جغرافیای تاریخی بغداد و مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

 

فهرست مطالب

فصل اول : کلیات پژوهش    1
1-1: مقدمه    2
1-2: طرح مسئله     4
1-3: ضرورت و اهمیت موضوع      4
1-4:پیشینه پژوهش       4
1-5 :اهداف:     5
1-6 : سوالات     5
1-7 : فرضیات     5
1-8 : روش تحقیق     6
1-9 : نقد منابع     6
فصل دوم: جغرافیای تاریخی بصره     10
2-1 : شهرسازی اسلامی     11
2-2: جغرافیای تاریخی بصره     16
2-3: تاریخ بصره     16
2-4: ساختمان بصره     18
2-5: ترکیب اجتماعی     20
2-6: مساجد و محلات     20
2-7: علم و فرهنگ    22
2-8: بیعت با علی     23
2-9 : معزول کردن عاملان عثمان توسط علی     23
2-10 : جنگ جمل     24
2-11: حرکت علی به سوی بصره    28
فصل سوم: جغرافیای تاریخی کوفه    31
3-1. چگونگی پیدایش شهر کوفه    32
3-2. ترکیب اجتماعی کوفه    35
3-3. راه ها، صحن ها و مقابر    38
3-4. محلات کوفه    42
3-5. نقشۀ اقتصادی کوفه    44
3-6. قصر و میدان    46
3-7. مسجد جامع و مساجد محلات    47
3-8. محله کناسه (مندرسه)    49
3-9. مکانهای مبارک کوفه    52
3-10. مفاخر کوفه    56
3-11. داغ بی وفایی بر جبین کوفه    60
3-12. کوفه و نواحی اطراف    63
3-13. کوفیان و جنگ جمل    66
3-14. طلوع خورشید ولایت در کوفه    70
3-15. مولود کعبه در کوفه    73
3-16. شهادت علی (ع)    78
3-17. مشکلات کوفه در حمایت از علی (ع)    82
3-18. کوفه پس از شهادت علی (ع)    85
3-19. آشتی نامه    89
3-20. زیاد در کوفه    95
3- 21. امام حسین (ع) و بیعت خواستن از او    96
3- 22. نامه نگاری عراقیان    98
3-23. حرکت امام حسین (ع) به عراق    ....99
3-24. فاجعه کربلا    100
3-25. مختار    101
فصل چهارم:جغرافیای تاریخی واسط    107
4-1. جغرافیای تاریخی واسط    108
4-2. بنای واسط    108
4-3. ترکیب اجتماعی    111
4-4. مساجد    111
4-5. اسلام در واسط    111
فصل پنجم: جغرافیای تاریخی بغداد112
5-1. تاریخ بغداد    113
5-2. نامگذاری شهر بغداد    113
5-3. بنای بغداد    115
5-4. ابواب بغداد    122
5-5. کوی و محلات    124
5-6. ترکیب اجتماعی    126
5-7. اقطاع و مساجد    127
5-8. علم و فرهنگ    137
5-9. بغداد از هارون تا آل بویه    138
5-10. بغداد از آل بویه تا سلجوقیان    147
نتیجه     152
منابع     155


فصل اول : کلیات پژوهش
1-1: مقدمه
1-2:طرح مسئله
1-3: ضرورت و اهمیت موضوع 
1-4: پیشینه پژوهش  
1-5 : اهداف
1-6  : سوالات
1-7 : فرضیات
1-8 : روش تحقیق
1-9 : نقد منابع

1-1: مقدمه
طبیعت، جلگه پهناور بین النهرین را  که فرات و دجله در آن جاری است دو قسمت نموده، قسمت شمالی که سرزمین قدیم آشور باشد بیشتر از مراتعی تشکیل یافته که جلگه ای سنگلاخی را پوشانده اند. قسمت جنوبی که بابل قدیم باشد سرزمینی است حاصل خیز که خاکی رسوبی و نخلهای پر برکت دارد و نهرهائی که در آنجا کشیده شده آن سرزمین را سیراب می کند و به همین لحاظ مردم خاور زمین آن خطه را یکی از جنات اربعه دنیا می دانستند. عربها قسمت جنوبی را عراق و قسمت شمالی بین النهرین را جزیره می نامیدند. هنگامی که خداوند عالم دنیای جاهلی اعراب را به برکت دین اسلام با ارسال پیامبر(ص) نورانی ساخت و این دین جهانی پس از مبارزه با اشرافیگری قریش رشد و نمو نمود به طوریکه از حدود مکه و مدینه فراتر رفت بعد از پیروزی های مسلمانان در جنگهای قادسیه و جلولا در سال 17ق -637م خلیفه دوم به سعد بن ابی وقاص فرمانده ارتش اسلامی در عراق دستور داد تا در آنجا بماند که بیشتر برای استحکام بخشیدن به سیطره مسلمانان در عراق بود. تا در زمان مناسب به فارس پیشروی کنند. سعد بن ابی وقاص با ارتش عرب در سرزمین تازه فتح شده اعراب (مداین) مستقر گردید اما بعد از مدتی ثابت شد که به دلیل آب و هوای مرطوب، کمبود محیط صحرایی و نیاز به مراتع برای گله و احشام خود این منطقه مناسب نیست. خلیفه از سعد بن ابی وقاص درخواست کرد تا ارتش را از مدائن بیرون برده و محلی مناسب با شیوه زندگی اعراب پیدا کند. هدف از تاسیس شهرهای جدید منزل دائمی برای ارتش و جنگجویان قادسیه بود. گروه های مختلفی که ساکن آن جا بودند برای دسترسی به آنها در موقع نیاز بود. سعد با تحقیقی در جاهای مختلف با صلاحدید مشاوران خود بصره و کوفه را انتخاب نمود تا هم نظامیان و لشگرش در آن جا سکونت یابند و هم هنگام جنگ براحتی لشگرش به سوی دشمن اعزام شوند در ابتدا خانه ها از نی بود ولی چون بر اثر آتش سوزی خانه های چوبی و نی آتش گرفته و همه جا سوخت بدستور خلیفه خانه ها را از گل ساختند.
در مدت بسیار کمی شهر کوفه و بصره چنان رونق یافتند و آباد شدند که مهمترین بلاد و اقلیم جدید اسلامی گردیدند و هر کدام مدتی پایتخت دولت امویان شدند و بخصوص شهر کوفه پایتخت خلافت علی(ع) شده و حوادث مهم تاریخی در آن جا رقم خورد و آبستن حوادثی شد که برای تاریخ اسلام و نشر و ترویج دین موثر شد و باعث ماندگاری دین گردید و شهر بصره به عنوان بندرگاه کالاهای ورودی به بین النهرین نقش اساسی در رونق اقتصادی بین النهرین ایفا کرد و موجب رشد اقتصادی منطقه گردید. و هم کوفه و بصره از لحاظ علمی دارای مکاتیب خاص خود شدند و موجب رشد علم و فرهنگ و ترویج دین اسلام گردیدند.
پس،چون خلافت به عموزادگان رسول خدا،صلی الله علیه وآله،از فرزندان عباس بن عبدالمطلب رسید،با حسن تشخیص و خردمندی و کمال بصیرتی که داشتند برتری و شکوه و وسعت عراق را شناختند ونیز دانستند که عراق در وسط دنیا قرار دارد،نه مانند شام،دارای هوای وباخیز وخانه های تنگ و زمین ناهموار و طاعون های پیاپی و مردمی بدخوی.و نه مانند مصر با هوای متغیر و وبای بسیار میان کوهستانی خشک و سخت که در اثر خشکی و شوره زاری و خشک سالی اش هیچ سبزی در آن نمی روید و چشمه در آن نمی جوشداز این جهت خلیفه دوم عباسی بغداد را در کنار دجله چند فرسخ بالای تیسفون(مدائن)درست کرد و دیری نپایید که این پایتخت جدیدرونق و شکوه و جلال ودمشق را که موجب فخر و مباحات سلسلهء امویان بود تحت الشعاع خود ساخت و مرکز خلافت عباسیان و طبعاً پایتخت عراق که قلب ممالک اسلامی خاور زمین گردیده بود شدو این شکوه و عظمت سالهای مدیدی دوام آورد و در آخر با حمله مغول رونق و آبادانی خود را با برافتادن خاندان عباسی از دست داد ولی اثرات علمی بغداد که در آن بیت الحکمه و مدارس زیادی بود سالها افکار مردم آن خطه و بلاد اسلامی را نورانی ساخت.


منابع و مآخذ
1- قرآن کریم
2-    آینه وند، صادق- 1368، تاریخ سیاسی اسلام، انتشارات علمی فرهنگی، چ سوم
3-     آیتی محمد ابراهیم 1368 تاریخ زندگانی پیامبر اسلام، تصحیح و تعلیقات ابوالقاسم گرجی، تهران، دانشگاه تهران چاپ دوم.
4- ابن جعفر قدامه 1370 الخراج ترجمه حسین قره چانلو، تهران، البرز، چاپ سوم.
5- ابن اثیر، عزالدین علی بن محمد، 1378، تاریخ کامل ترجمه محمد حسین روحانی، تهران، طوس، چاپ سوم.
6- ابن هشام، 1362، سیرت رسول الله ترجمه رفیع الدین اسحاق بن محمد همدانی، تصحیح دکتر اصغر مهدوی، تهران، خوارزمی چاپ دوم.
7- ابن خردادبه 1370، المسالک و الممالک ترجمه دکتر حسین قره چانلو، تهران چاپ سوم.
8- ابن ندیم 1346، الفهرست، ترجمه رضا تجدد، انتشارات ابن سینا، تهران، چاپ اول.
9- احمد نفیس - 1374، خدمات مسلمانان به جغرافیا – موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، حسن لاهوتی چاپ سوم.
10- استخری ابواسحاق ابراهیم، 1368، مسالک و ممالک، ایرج افشار، چاپخانه شرکت انتشارات علمی و فرهنگی وابسته به آموزش عالی، تهران، چاپ دوم.
11- اصفهانی حمزه 1346 سنی الملوک الارض و الانبیا، ترجمه دکتر جعفر شعار، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران تهران چاپ دوم.
12- بلاذری، احمد بن یحیی بن جابر، 1367، فتوح البلدان ترجمه دکتر محمد توکل، تهران، نشر نقره چاپ اول.
13-باستانی پاریزی، 1378، از پاریز تا پاریس، نشر فرهنگ، چ اول
14- جعفریان، رسول، 1373، تاریخ سیاسی اسلام، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چاپ دوم.
15- جعفریان، رسول، 1366، تاریخ سیاسی اسلام تا سال چهلم هجری، ناشر مؤسسه در راه حق، قم، چاپ اول.
16- حسن ابراهیم حسن 1366، تاریخ سیاسی اسلام (از آغاز تا انقراض امویان) ابوالقاسم پاینده، سازمان انتشارات جاویدان چاپ سوم.
17- حکیم بسیم سلیم، 1381، شهرهای عربی اسلامی اصول شهرسازی و ساختمانی، محمدحسین ملک احمدی و عارف اقوامی مقدم، سازمان چاپ و انتشارات تهران چاپ دوم.
18- حِتّی، فیلیپ 1344، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، کتابفروشی حاج محمدباقر کتابچی حقیقت با همکاری فرانکلین، تبریز چاپ اول.
19- خضری، سید احمدرضا، 1378، تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه، تهران، سمت چاپ دوم.
20- دهخدا علی اکبر 1347 لغت نامه دهخدا، دانشکده ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، جلد 21-8-7-6، چاپ سوم.
21- دنت دانیل، 1340، جزیه در اسلام، ترجمه دکتر محمدعلی موحد، تبریز، سروش با همکاری فرانکلین، چاپ اول.
22- دوری عبدالعزیز 1375، بغداد، ترجمه دولت شاهی اسماعیل، ایرج پروشانی، بنیاد دایره المعارف اسلامی سازمان چاپ و انتشارات، چاپ سوم.
23- دینوری، 1364، اخبارالطوال، ترجمه دکتر محمود دامغانی، تهران، نشر نی، چاپ دوم.
24- رازی، آل یاسین، 1365، صلح امام حسن(ع)، ترجمه سید علی خامنه ای، انتشارات تبلیغات اسلامی، چاپ سوم .
25- روز نتال فرانتس، 1366، تاریخ تاریخ¬نگاری در اسلام (دو جلد) ترجمه دکتر اسدالله آزاد، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ دوم.
26- زرگری نژاد غلامحسین 1378، تاریخ صدر اسلام (عصر نبوت)، تهران، سمت، چاپ دوم.
27- زرین کوب، عبدالحسین، 1371، تاریخ ایران بعد از اسلام، انتشارات امیر کبیر، چاپ سوم.
28- شهیدی جعفر 1375، ترجمه نهج البلاغه، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ نهم.
29- شهیدی جعفر 1377، تاریخ تحلیلی اسلام، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ بیست و دوم.
30- طباطبائی، محمد محیط، 1367، قطور حکومت در ایران بعد از اسلام، تهران، بعثت، چاپ دوم
31- طبری، محمد بن جریر، 1337، تاریخ طبری، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران، اساطیر، چاپ اول.
32- عنان، محمد عبدالله، 1371، تاریخ دولت اسلامی در اندلس (5 جلد) ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران، کیهان، چاپ دوم.
33- فلوتن، فان، 1325، تاریخ شیعه و علل سقوط بنی امیه، ترجمه مرتضی هاشمی حایری، تهران، اقبال، چاپ اول.
34- گروه مؤلفان، 1382، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد 12، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
35- گلی زواره غلامرضا، 1373، سیمای کوفه، سازمان تبلیغات اسلامی، شمشاد، چاپ اول.
36- لسترنج، 1367، جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی، محمود عرفان، انتشارات علمی و فرهنگی چاپ دوم.
37- کریسن سن، آرتور، 1351، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، انتشارات ابن سینا، تهران چاپ اول.
38- ماسینیون لویی، 1388، جغرافیای تاریخی کوفه، سازمان تبلیغات اسلامی، شمشاد، چاپ اول.
39-مطهری مرتضی، 1364، حماسه حسینی، تهران، صدرا، چاپ سوم.
40- مسعودی، علی بن حسین، 1365، التنبیه والاشراف، ابوالقاسم پاینده، تهران، سازمان علمی و فرهنگی چاپ دوم.
41- مسعودی، علی بن حسین، 1370، مروج الذهب (دو جلد) ابوالقاسم پاینده، تهران، سازمان علمی و فرهنگی چاپ چهارم.
42- مغنیه محمد جواد، 1385، امیر مؤمنان و آذربایجان و دولتهای شیعه در تاریخ، محمد آیت¬الهی تهران مانده¬گار، چاپ اول.
43- ناظم زاده، اصغر، 1378، تجلی امامت، تبلیغات اسلامی، چاپ اول.
44- یعقوبی ابن واضح، 1371، تاریخ یعقوبی دو جلد، محمدابراهیم آیتی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی چاپ ششم.


Abstract
Historical geography of the sopotamia cities in the beginning of Islam period.
In the first half part of the one (A . H) Moslems vectored on Iraq.
So they called it Tissfun in the name of (Madayen) that was a hibernal capital of Sassanid kings and that was placed near Dejle river and important cities of Iraq. Also Arabs needed more cities for having military base in it, So th
ey established three cities of Kufa, Basra and Wasit in very short time that had been as a heart of Islamic cities after short period of time.
Especially, Kufa and Basra had been Amaviyan Capital for a period time. After transferring of power from Amaviyan to Abbasian they changed the capital position.
Abbasian second caliph established Baghdad in some farsakh (unit of lergh) upper than Tissfun (Madayen).
After short period of time this capital was in its immensity that affected on Dameshq that had been the most important part of Amaviyan and central part of Abbasiyan Caliph and also Iraq that had been heart of Islamic countries of east.

نظري براي اين محصول ثبت نشده است.


نوشتن نظر خودتان

براي نوشتن نظر وارد شويد.

محصولات
نظر سنجي
نظرتون در مورد ویکی پروژه چیه؟
  •   مراحل ثبت نام خیلی زیاده!
  •   مطلب درخواستیم رو نداشت!
  •   ایمیل نداشتم که ثبت نام کنم!
  •   مطلبی که میخواستم گرون بود!
نظرنتيجه